Kalaylı bakır tava sağlıklıdır: yemek bakıra değil kurşunsuz saf kalaya temas eder. Kalaysız ya da kalayı aşınmış bakır tavada domates, limon, sirke ve yoğurt gibi asitli yemekler pişirilmez, çünkü asit bakırı yemeğe geçirir. Doğru seçilmiş kalaylı bir bakır tava; mıhlama, menemen ve sahanda yumurta için ısıyı en eşit dağıtan tavadır.
Bakır tava sağlıklı mı, zararlı mı?
Cevap tavanın içine bağlıdır. Tavanın dışındaki bakır yemeğe değmez; önemli olan iç yüzeydir:
| Tava | Sağlık açısından | Neden |
|---|---|---|
| Kalaylı bakır tava, kalayı sağlam | Sağlıklı | Yemek bakıra değil kalaya temas eder |
| Paslanmaz çelik kaplı bakır tava | Sağlıklı | Yemek çeliğe temas eder |
| Kalayı aşınmış, içinde bakır görünen tava | Riskli | Yemek açıktaki bakıra değer; yeniden kalaylatılmalı |
| Kalaysız bakır tava | Asitli yemekte zararlı | Asit bakırı çözer ve yemeğe geçirir |
Bakır tava zehirler mi?
Kalaylı ve kalayı sağlam bir tava zehirlemez. Sorun, kalaysız bakırda asitli yemek pişirmek veya yemeği saatlerce tavada bekletmektir. Bakır vücut için gerekli bir mineraldir; ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'ne (NIH) göre yetişkinlerin günlük ihtiyacı 900 mikrogram, besin ve takviyelerle alınabilecek üst sınır günde 10 miligramdır. Fazlası karın ağrısı, bulantı, kusma ve ishale yol açar (NIH bakır bilgi notu). Hangi durumda risk oluştuğunu kalaysız bakır zehirler mi yazımızda ayrıntılı anlattık.
Hangi yemek için hangi bakır tava?
Atölyede en çok sorulan soru "kaç cm almalıyım" sorusudur. Kendi ürettiğimiz ölçülere göre önerimiz:
| Ne pişireceksiniz? | Tava tipi | Önerilen ölçü |
|---|---|---|
| Sahanda yumurta, 1–2 kişi | Bakır yumurta sahanı / yumurta tava | 14–18 cm |
| Menemen, 2–3 kişi | Kapaklı bakır sahan | 20–22 cm |
| Menemen, kalabalık kahvaltı | Kapaklı bakır sahan veya tava | 24–27 cm |
| Mıhlama (kuymak) | Bakır sahan; sofraya tavayla çıkar | 20–24 cm |
| Omlet, kızartma, sos | Kalaylı bakır tava | 22–27 cm |
| Kavurma, sac tava, kalabalık sofra | Büyük bakır sac tava | 35–55 cm |
Mıhlamada peynir, menemende yumurta tavaya hızlı yapışır; bakırın ısıyı eşit yayması burada fark yaratır. Tavayı yağla birlikte kısık ateşte ısıtıp sonra malzemeyi eklediğinizde yapışma büyük ölçüde önlenir. Sahanda yumurtanın bazen neden yeşil göründüğünü bakır sahanda yumurta neden yeşil olur yazısında açıkladık. Yemek kabı olarak sofraya da çıkan kayık sahanlar için kapaklı kayık sahanlar modellerine bakabilirsiniz.
Bakır tavanın avantajları
- Isıyı hızlı ve eşit iletir: Bakırın ısı iletkenliği yaklaşık 400 W/m·K, paslanmaz çeliğin yaklaşık 14 W/m·K'dir. Tavanın ortası yanarken kenarları çiğ kalmaz.
- Isı kontrolü kolaydır: Ocağı kısınca tava da hemen soğur; kısık ateş çoğu yemek için yeterlidir.
- Yapışmaz kaplama içermez: Kalaylı bakır tavada sentetik kaplama yoktur; kalay yağla birlikte yemeği az yapıştırır.
- Ömürlüktür: Kalay aşınınca tava atılmaz, yeniden kalaylanır.
- Sofraya doğrudan çıkar: Sahan, mıhlama ve menemeni sıcak tutar.
Bakır tavanın dezavantajları
- Bakım ister: Elde yıkanır, hemen kurulanır; bulaşık makinesine girmez. Dışı zamanla kararır.
- Kalay yenilenir: Kullanım yoğunluğuna göre kalay zamanla aşınır ve yeniden kalaylatmak gerekir.
- Boş ısıtılmaz: Kalay yaklaşık 232 °C'de erir; tava ocakta boş bırakılmaz.
- İndüksiyonda tek başına çalışmaz: Bakır mıknatıs tutmaz; indüksiyon için adaptör gerekir.
- Metal kaşık kullanılmaz: Kalayı çizer; tahta veya silikon kullanılır.
- Fiyatı yüksektir: Kalın levha ve el dövmesi bakır tava, çelik ve alüminyumdan pahalıdır.
En iyi bakır tava hangisi? Marka değil bu 5 özelliğe bakın
- Som bakır mı? Bakır kaplama veya bakır renkli yapışmaz tava, gerçek bakır tava değildir.
- Levha kalınlığı ve ağırlık: Kalın bakır tava ısıyı daha eşit dağıtır ve daha uzun ömürlüdür. Satıcıdan mm cinsinden levha kalınlığını ve gramajı isteyin.
- Kurşunsuz saf kalay: İç yüzeyde kullanılan kalayın kurşunsuz olduğunu yazılı olarak sorun.
- El dövmesi mi? Çekiçle dövülen bakır sıkışır ve sertleşir; yüzeydeki çekiç izleri bunun işaretidir.
- Üretici kalaylama yapıyor mu? Kalay zamanla yenilenir. Tavayı yapan atölyenin yeniden kalaylama yapması, tavanın ömrünü belirler.
Sağlıklı kullanım için 5 kural
- Kalaylı tava kullanın; kalaysız bakırda asitli yemek pişirmeyin.
- Pişen yemeği tavada saatlerce bekletmeyin, başka kaba alın.
- Tavayı boş ısıtmayın, kısık veya orta ateşte pişirin.
- Tel ve aşındırıcı süngerle ovmayın; içini ılık sabunlu suyla yıkayın.
- İçeride pembe-kırmızı bakır görünürse tavayı yeniden kalaylatın.
Yumurta sahanından 55 cm sac kavurma tavasına kadar, içi kendi ustamızın kurşunsuz saf kalayla kapladığı el dövmesi modellerimiz bakır tava ve sahanlar kategorisindedir. modabakir.com'dan alınan bakır tavaları satın alımdan 1 yıl sonra ücretsiz kalaylıyoruz.
Sık sorulan sorular
Bakır tava sağlıklı mı?
Kalaylı bakır tava sağlıklıdır, çünkü yemek bakıra değil kalaya temas eder. Kalaysız veya kalayı aşınmış bakır tavada asitli yemek pişirmek sağlıklı değildir.
Bakır tava zehirler mi?
Kalaylı ve kalayı sağlam tava zehirlemez. Risk, kalaysız bakırda asitli yemek pişirmek veya yemeği saatlerce tavada bekletmektir.
Bakır tavada menemen yapılır mı?
Kalaylı bakır tava veya sahanda yapılır; pişince sofraya çıkarın, saatlerce bekletmeyin. Kalaysız bakırda domatesli yemek pişirilmez.
Mıhlama için kaç cm bakır tava alınmalı?
Mıhlama genelde sofraya tavayla çıktığı için 2–4 kişi için 20–24 cm bakır sahan uygundur.
Bakır tavada yumurta yapışır mı?
Tava yağla birlikte kısık ateşte ısıtılıp yumurta sonra eklenirse yapışma büyük ölçüde önlenir. Yüksek ateş yapışmanın en sık nedenidir.
Bakır mı sağlıklı çelik mi?
Kalaylı bakır ve paslanmaz çelik ikisi de doğru kullanıldığında sağlıklıdır. Bakır ısıyı çok daha iyi iletir ama bakım ister; çelik daha az bakım ister ve indüksiyonda çalışır.
En iyi bakır tava markası hangisi?
Tek bir marka yerine şu özelliklere bakın: som bakır, kalın levha, kurşunsuz saf kalay, el dövmesi ve üreticinin yeniden kalaylama yapması.
Bu rehber hakkında
Bu rehber, Kahramanmaraş'taki Moda Bakır atölyesinde yazıldı. Yaklaşık 40 yıldır bakır tepsi, tencere, tava ve cezveyi kendi atölyemizde dövüyor, kalaylamayı kendi ustamızla kurşunsuz saf kalayla yapıyoruz. Anlattıklarımız, ürettiğimiz ve onarım için bize gelen parçalardaki tecrübemize dayanır. Sorularınız için destek@modabakir.com adresine yazabilirsiniz.